1. Ethereum Layer 2 đang đối mặt một phép thử mới

Giá trị tài sản khóa trong các hợp đồng escrow của hệ sinh thái Ethereum Layer 2 đã giảm về khoảng 5 tỷ USD, quay lại vùng từng ghi nhận trong năm 2023. Trong số đó, khoảng 4,8 tỷ USD, tương đương 96%, tập trung tại nhóm L2 theo mô hình optimistic rollup như Base, Arbitrum và OP Mainnet.

Nhìn vào biểu đồ này, người đọc dễ kết luận rằng chiến lược mở rộng bằng Layer 2 của Ethereum đang thất bại. Tuy nhiên, TVL chỉ phản ánh một phần sức khỏe của mạng lưới.

Do đó, câu hỏi phù hợp hơn không phải “TVL có giảm hay không”, mà là phần tiền nào đã rời đi, hoạt động nào vẫn còn và các L2 có tạo ra doanh thu thật hay không.

2. Layer 2 là gì và vì sao Ethereum cần chúng?

Layer 2, thường được viết tắt là L2, là những mạng blockchain xử lý giao dịch bên ngoài Ethereum Mainnet nhưng vẫn gửi dữ liệu hoặc bằng chứng cuối cùng trở lại Ethereum để lưu trữ .

Ethereum Mainnet đóng vai trò lớp bảo mật và quyết toán cuối cùng. Trong khi đó, L2 gom nhiều giao dịch thành một lô, xử lý với chi phí thấp hơn rồi đăng kết quả lên Ethereum. Cách tiếp cận này giúp người dùng giao dịch nhanh và rẻ hơn mà không cần đưa toàn bộ hoạt động lên một blockchain hoàn toàn tách biệt. 

Trong nhóm này, optimistic rollup giả định giao dịch hợp lệ trước, nhưng cho phép người tham gia gửi bằng chứng gian lận trong một khoảng thời gian nhất định. Base, Arbitrum và OP Mainnet đều thuộc nhóm optimistic rollup, dù mỗi mạng sử dụng cơ chế kỹ thuật và quản trị khác nhau.

Xem thêm: Triple-A mất 11,8 triệu USD: Vì sao dòng tiền mới vẫn đang chảy vào ví đang bị rút?

3. TVL của L2 thực sự đang đo điều gì?

TVL là viết tắt của Total Value Locked, tức tổng giá trị tài sản đang bị khóa hoặc gửi vào một giao thức hay blockchain. Tuy nhiên, “TVL của L2” không chỉ có một định nghĩa. Đây là nguyên nhân khiến hai bảng dữ liệu có thể đưa ra con số rất khác nhau nhưng đều không nhất thiết sai.

 Escrow là hợp đồng trên Ethereum giữ tài sản gốc khi người dùng bridge sang L2. Ví dụ, một người khóa ETH trên Ethereum để nhận số dư tương ứng trên Arbitrum; lượng ETH bị khóa trong hợp đồng bridge có thể được tính vào escrow TVL. Theo cách đo này, tổng giá trị đã giảm về khoảng 5 tỷ USD.

Trong khi đó, L2Beat hiện sử dụng chỉ số Total Value Secured, có phạm vi rộng hơn và tính cả tài sản phát hành trực tiếp trên L2 cùng một số loại giá trị khác. Theo chỉ số này, Base đang bảo đảm khoảng 11,68 tỷ USD, Arbitrum khoảng 10,32 tỷ USD và OP Mainnet khoảng 1,45 tỷ USD.

Hai chỉ số đang trả lời hai câu hỏi khác nhau: bao nhiêu tài sản được bridge và khóa trong escrow, so với tổng giá trị đang được L2 bảo đảm theo phương pháp rộng hơn.

4. Vì sao escrow TVL giảm về mức năm 2023?

Một phần nguyên nhân đến từ giá tài sản. TVL thường được tính bằng USD, nên nếu ETH và các token collateral giảm giá, TVL có thể đi xuống ngay cả khi số lượng token không thay đổi.

Tuy nhiên, biến động giá không giải thích toàn bộ xu hướng. Trong giai đoạn 2024–2025, nhiều L2 dùng airdrop, điểm thưởng và incentive thanh khoản để thu hút người dùng bridge tài sản vào hệ sinh thái. Khi token đã được phát hành hoặc phần thưởng giảm, dòng vốn ngắn hạn có thể rút sang cơ hội mới.

Đây là điểm khác biệt giữa thanh khoản được thuê bằng incentive và thanh khoản ở lại vì có nhu cầu sử dụng. Nếu người dùng chỉ gửi tài sản để săn airdrop, TVL có thể tăng rất nhanh nhưng cũng biến mất khi chiến dịch kết thúc.

Ngoài ra, dòng tiền hiện có nhiều lựa chọn hơn. Solana, BNB Chain, Hyperliquid, Monad và các blockchain chuyên biệt đang cạnh tranh trực tiếp về giao dịch, lending, perpetual futures và ứng dụng tiêu dùng. Việc Ethereum L2 không còn là điểm đến mặc định khiến thanh khoản bị phân tán trên nhiều hệ sinh thái.

5. Stablecoin đang là ngoại lệ quan trọng

Trong khi escrow TVL suy yếu, stablecoin vẫn giữ vai trò nổi bật trong hệ sinh thái Ethereum. USDC và USDT vẫn chủ yếu được quyết toán trên Ethereum cùng các L2. Đây là một trong những lý do Ethereum tiếp tục đóng vai trò cầu nối giữa crypto và tài chính truyền thống, dù vị thế của mạng trong các lĩnh vực khác đã suy giảm.

Riêng Base hiện có khoảng 4,83 tỷ USD stablecoin, trong đó USDC chiếm hơn 86%. Arbitrum nắm khoảng 3,48 tỷ USD, với USDC chiếm gần 63% và USDT đứng thứ hai.

Những con số này đáng chú ý vì stablecoin thường phục vụ nhu cầu gần với tiền hơn so với token incentive. Chúng được dùng để giao dịch, làm tài sản thế chấp, chuyển tiền và quyết toán giữa các ứng dụng.

Tuy nhiên, stablecoin supply cũng không hoàn toàn đồng nghĩa với mức sử dụng. Một lượng lớn USDC có thể nằm yên trong ví hoặc smart contract. Vì vậy, cần theo dõi thêm volume chuyển khoản, số người gửi duy nhất và tốc độ luân chuyển stablecoin.

Xem thêm: EU cấm giao dịch với HTX: Tiền trên sàn có thể bị ảnh hưởng ra sao từ ngày 23/08?

6. Các tổ chức tài chính không còn mặc định chọn Ethereum

Một phần kỳ vọng trước đây là ngân hàng và công ty quản lý tài sản sẽ tự động chọn Ethereum vì quy mô, bảo mật và hệ sinh thái developer.

Thực tế đang phức tạp hơn. DTCC nghiên cứu token hóa tài sản dựa trên nền tảng lưu ký quy mô lớn, trong khi JPMorgan đưa hạ tầng thanh toán on-chain lên nhiều blockchain thay vì chỉ dùng Ethereum.

Điều này không đồng nghĩa tổ chức từ bỏ Ethereum. Thay vào đó, họ đang thử nghiệm nhiều chain dựa trên chi phí, quyền riêng tư, khả năng kiểm soát và mức độ tuân thủ.

Ethereum vẫn có lợi thế về thanh khoản stablecoin và hệ sinh thái smart contract, nhưng không còn độc quyền câu chuyện institutional blockchain. Đối với L2, điều này làm cuộc cạnh tranh khó hơn vì họ không chỉ cạnh tranh lẫn nhau mà còn với các L1 và mạng riêng dành cho tổ chức.

7. Kết luận

Việc escrow TVL của Ethereum L2 trở về khoảng 5 tỷ USD là tín hiệu không thể bỏ qua. Nó cho thấy phần lớn lượng vốn được thu hút trong giai đoạn airdrop và incentive đã không ở lại lâu dài, trong khi thị trường ngày càng tập trung vào Base, Arbitrum và OP Mainnet.

Tuy nhiên, kết luận L2 đã thất bại chỉ từ một biểu đồ TVL sẽ quá đơn giản. Stablecoin vẫn duy trì hàng tỷ USD trên các mạng dẫn đầu, phí giao dịch đã giảm mạnh và hệ sinh thái Ethereum vẫn xử lý lượng hoạt động lớn.

Bức tranh hợp lý hơn là L2 đang bước qua giai đoạn tăng trưởng bằng narrative để chuyển sang giai đoạn phải chứng minh nhu cầu thực. Những mạng sống sót sẽ không chỉ là nơi người dùng bridge tiền để săn thưởng, mà phải giữ được stablecoin, ứng dụng, người dùng quay lại và doanh thu sau khi incentive biến mất.

Vì vậy, TVL giảm không phải bản án cuối cùng cho Ethereum L2. Nó là phép thử cho thấy mạng nào thực sự có sản phẩm và mạng nào chỉ đang thuê thanh khoản bằng token.

Câu hỏi thường gặp

Ethereum L2 TVL hiện còn bao nhiêu?

Theo biểu đồ escrow được The Block dẫn lại, giá trị khóa trong các giải pháp mở rộng Ethereum đã giảm về khoảng 5 tỷ USD.

Vì sao L2Beat hiển thị con số cao hơn?

L2Beat sử dụng Total Value Secured với phạm vi rộng hơn escrow TVL, bao gồm cả một số tài sản phát hành trực tiếp trên L2.

TVL giảm có nghĩa người dùng đang rời L2 không?

Không nhất thiết. TVL có thể giảm vì giá token, incentive kết thúc hoặc vốn được chuyển sang hình thức khác, trong khi giao dịch vẫn tiếp tục.

Ba L2 nào đang chiếm phần lớn escrow TVL?

Base, Arbitrum và OP Mainnet chiếm khoảng 96% tổng giá trị được The Block thống kê.

Stablecoin trên L2 có còn tăng trưởng không?

Nguồn cung vẫn ở mức đáng kể. Base hiện có khoảng 4,83 tỷ USD stablecoin, còn Arbitrum khoảng 3,48 tỷ USD.

Chỉ số nào quan trọng hơn TVL?

Không có một chỉ số duy nhất. Cần kết hợp stablecoin volume, địa chỉ hoạt động, doanh thu, phí, bridge flow và mức độ giữ chân người dùng.

Lưu ý: Nội dung bài viết nhằm mục đích cung cấp thông tin và kiến thức tổng hợp từ các nguồn công khai về dự án. Đây không phải là khuyến nghị đầu tư. Blockintosh không chịu trách nhiệm đối với bất kỳ quyết định tài chính hay rủi ro nào phát sinh từ việc sử dụng thông tin trong bài viết.

Xem thêm: AI agent bắt đầu tự trả tiền bằng USDC: Coinbase đang xây “con đường thanh toán cho AI” như thế nào?