1. Hàn Quốc đưa dự án tiền số ngân hàng trung ương sang giai đoạn mới

Ngân hàng Trung ương Hàn Quốc (Bank of Korea – BOK) dự kiến bắt đầu giai đoạn hai của chương trình thử nghiệm tiền kỹ thuật số vào tháng 9/2026, với sự tham gia của chín ngân hàng thương mại lớn.

Tuy nhiên, gọi đây là việc người dân Hàn Quốc sắp sử dụng trực tiếp một đồng won kỹ thuật số do BOK phát hành sẽ chưa chính xác.

Trong kiến trúc đang được thử nghiệm, BOK cung cấp hạ tầng tiền số dành cho các tổ chức tài chính. Và các ngân hàng thương mại sau đó phát hành tiền gửi token hóa, hay deposit token, để khách hàng sử dụng trong thanh toán. Số tiền người dùng nhìn thấy trên ứng dụng không phải CBDC do ngân hàng trung ương phát hành trực tiếp, mà là phiên bản số hóa của khoản tiền gửi đang nằm tại ngân hàng của họ.

Sự khác biệt này rất quan trọng, bởi Hàn Quốc đang đồng thời thảo luận stablecoin neo theo won do khu vực tư nhân phát hành. Ba khái niệm có thể cùng mang giá trị một won, nhưng khác nhau về người phát hành, trách nhiệm hoàn trả và mức độ bảo đảm.

2. Giai đoạn hai của Project Hangang có gì mới?

Chương trình thử nghiệm của Hàn Quốc được biết đến với tên Project Hangang. BOK mô tả đây là một hạ tầng sổ cái thống nhất kết hợp CBDC dành cho tổ chức với tiền gửi token hóa do ngân hàng phát hành.

Trong giai đoạn đầu, trọng tâm nằm ở việc kiểm tra khả năng thanh toán của deposit token trong một số trường hợp sử dụng có giới hạn. Người tham gia có thể chuyển tiền từ tài khoản ngân hàng sang deposit token, sau đó dùng ví điện tử và mã QR để thanh toán tại các điểm được hỗ trợ.

Sang giai đoạn hai, thử nghiệm được mở rộng thành các giao dịch có giá trị thực với tổng cộng chín ngân hàng. Ngoài các ngân hàng lớn như KB Kookmin, Shinhan, Hana và Woori, chương trình còn bổ sung thêm những tổ chức như Gyeongnam Bank và iM Bank. BOK cho biết mục tiêu là xây dựng nền tảng để đồng won có thể được chuyển và sử dụng linh hoạt hơn giữa các ngân hàng, không bị giới hạn quá nhiều bởi thời gian hoặc hệ thống riêng của từng tổ chức.

Dù vậy, “giao dịch thật” không có nghĩa toàn bộ người dân Hàn Quốc sẽ được sử dụng hệ thống ngay lập tức. Thuật ngữ này chủ yếu cho biết người tham gia dùng giá trị tiền thật trong môi trường được kiểm soát, thay vì chỉ mô phỏng bằng dữ liệu thử nghiệm. Quy mô người dùng, hạn mức giao dịch và phạm vi cửa hàng của giai đoạn hai vẫn cần thêm hướng dẫn chính thức từ BOK và các ngân hàng tham gia.

3. CBDC là gì?

CBDC là viết tắt của Central Bank Digital Currency, nghĩa là tiền kỹ thuật số do ngân hàng trung ương phát hành. Về bản chất, CBDC là một dạng kỹ thuật số của tiền pháp định. Nếu BOK phát hành CBDC, mỗi đơn vị sẽ là nghĩa vụ trực tiếp của Ngân hàng Trung ương Hàn Quốc, tương tự vị trí của tiền giấy hoặc tiền dự trữ trong hệ thống tài chính.

Tuy nhiên, CBDC không nhất thiết phải được đưa thẳng tới ví của người dân. Nó thường được chia thành hai mô hình.

CBDC bán lẻ, còn gọi là CBDC phổ thông, được thiết kế để cá nhân và doanh nghiệp sử dụng trực tiếp trong thanh toán hằng ngày. Trong mô hình này, người dân có thể nắm giữ tiền số của ngân hàng trung ương gần giống như giữ tiền mặt kỹ thuật số.

Ngược lại, CBDC bán buôn hoặc CBDC dành cho tổ chức chỉ được sử dụng bởi ngân hàng và những tổ chức tài chính đủ điều kiện. Nó hoạt động gần giống tiền dự trữ mà các ngân hàng đang duy trì tại ngân hàng trung ương, nhưng được đưa lên một hạ tầng có khả năng lập trình và quyết toán nhanh hơn.

BOK cho biết nghiên cứu hiện nay tập trung vào mô hình dành cho tổ chức. Ngân hàng trung ương phát hành tài sản thanh toán cho các ngân hàng, còn người dân sử dụng deposit token do ngân hàng thương mại cung cấp. BOK cũng nhấn mạnh rằng họ chưa đưa ra quyết định cuối cùng về việc phát hành CBDC trên toàn quốc.

Xem thêm: Upbit và vụ hack 30 triệu USD: Lỗ hổng nào trong luật bảo vệ nhà đầu tư crypto của Hàn Quốc?

4. Stablecoin won khác deposit token như thế nào?

Stablecoin won là token do một tổ chức ngoài ngân hàng trung ương phát hành, với mục tiêu duy trì giá trị tương đương một won. Tổ chức phát hành có thể là ngân hàng, công ty thanh toán hoặc một doanh nghiệp tư nhân khác nếu pháp luật cho phép. Để giữ tỷ giá ổn định, đơn vị phát hành thường phải duy trì tài sản dự trữ như tiền gửi ngân hàng hoặc trái phiếu chính phủ.

Điểm khác biệt quan trọng nằm ở ai là người nợ người dùng.

Với CBDC, nghĩa vụ thuộc về ngân hàng trung ương. Với deposit token, nghĩa vụ thuộc về ngân hàng thương mại. Còn với stablecoin, người dùng phụ thuộc vào tổ chức phát hành và chất lượng tài sản dự trữ của tổ chức đó.

Điều này có nghĩa một stablecoin tuy được quảng bá là ngang giá một won nhưng vẫn có thể lệch khỏi mức neo nếu dự trữ thiếu hụt, bị đóng băng hoặc thị trường mất niềm tin. Deposit token cũng mang rủi ro của ngân hàng phát hành, nhưng được đặt trong khuôn khổ giám sát ngân hàng và kết nối trực tiếp với hạ tầng thanh toán của BOK.

BOK từng giải thích rằng deposit token được xây dựng trên tiền số của ngân hàng trung ương nên có khả năng duy trì giá trị ổn định hơn. Trong khi đó, stablecoin tư nhân cần cơ chế bảo chứng và quy định pháp lý riêng để bảo đảm khả năng quy đổi.

Xem thêm: FTX trả thêm 900 triệu USD cho chủ nợ: Ai sẽ được nhận tiền và điều gì cần lưu ý?

5. Ba lớp tiền số của Hàn Quốc kết nối với nhau ra sao?

Có thể hình dung hệ thống thử nghiệm như một tòa nhà ba tầng.

Ở tầng dưới cùng là CBDC dành cho tổ chức do BOK phát hành. Đây là tài sản quyết toán cuối cùng giữa các ngân hàng và là nền móng bảo đảm giá trị cho hệ thống.

Tầng thứ hai là deposit token do từng ngân hàng thương mại phát hành cho khách hàng của mình. Đây là công cụ người dùng trực tiếp nhìn thấy và sử dụng khi thanh toán.

Tầng thứ ba có thể là các dịch vụ tài chính được xây dựng trên deposit token, chẳng hạn voucher số, thanh toán có điều kiện hoặc giao dịch tài sản token hóa.

Stablecoin won tư nhân có thể hoạt động bên cạnh kiến trúc này, nhưng không mặc nhiên thuộc cùng hệ thống. Tùy quy định tương lai, stablecoin có thể cạnh tranh với deposit token trong thanh toán bán lẻ hoặc được sử dụng như cầu nối giữa ngân hàng, fintech, blockchain công khai và thị trường tài sản số.

Do đó, CBDC và stablecoin không nhất thiết loại trừ nhau. CBDC có thể đóng vai trò lớp quyết toán an toàn, trong khi stablecoin cung cấp khả năng phân phối rộng và tích hợp linh hoạt hơn với các nền tảng tư nhân.

6. Quyền riêng tư sẽ được xử lý như thế nào?

Quyền riêng tư là một trong những vấn đề nhạy cảm nhất khi thảo luận về CBDC.

Với tiền mặt, giao dịch nhỏ có thể diễn ra mà không để lại hồ sơ tập trung. Trong khi đó, thanh toán bằng CBDC, deposit token hoặc stablecoin thường tạo dữ liệu điện tử có thể được lưu trữ và phân tích.

Ở mô hình của Hàn Quốc, người dùng tương tác với ngân hàng thương mại nên ngân hàng vẫn thực hiện xác minh danh tính và kiểm soát giao dịch. BOK không nhất thiết phải trực tiếp quản lý từng tài khoản cá nhân, nhưng hạ tầng có khả năng ghi nhận quá trình chuyển giá trị giữa các tổ chức.

BOK thừa nhận lo ngại về dữ liệu cá nhân là một lý do khiến họ thận trọng với CBDC bán lẻ. Cơ quan này cho biết sẽ tiếp tục nghiên cứu công nghệ bảo vệ quyền riêng tư và khả năng thanh toán ngoại tuyến, thay vì vội vàng phát hành một đồng won số trực tiếp cho toàn dân.

Thách thức nằm ở việc cân bằng giữa hai mục tiêu. Nếu giao dịch hoàn toàn ẩn danh, hệ thống có thể bị lợi dụng để rửa tiền hoặc né lệnh trừng phạt. Nhưng nếu mọi khoản thanh toán đều bị theo dõi quá sâu, CBDC có thể tạo lo ngại về giám sát tài chính.

7. Kết luận

Giai đoạn hai của Project Hangang cho thấy Hàn Quốc đang tiến gần hơn tới một hạ tầng tiền số có thể sử dụng trong hoạt động kinh tế thực. Tuy nhiên, hệ thống này không đơn giản là BOK phát hành một đồng won số rồi đưa trực tiếp cho người dân.

Thay vào đó, Hàn Quốc đang xây dựng mô hình nhiều lớp. BOK cung cấp tài sản quyết toán cho các tổ chức, ngân hàng thương mại phát hành deposit token cho khách hàng, còn khu vực tư nhân có thể phát triển stablecoin won nếu khung pháp lý cho phép.

CBDC, deposit token và stablecoin vì thế không chỉ khác nhau về công nghệ. Sự khác biệt cốt lõi nằm ở người phát hành, người chịu trách nhiệm hoàn trả và mức độ bảo vệ khi hệ thống gặp sự cố.

Thử nghiệm với chín ngân hàng vào tháng 9 là bước chuẩn bị quan trọng cho quá trình thương mại hóa, nhưng chưa phải quyết định phát hành CBDC toàn quốc. Câu hỏi lớn tiếp theo không chỉ là công nghệ có hoạt động hay không, mà là Hàn Quốc sẽ phân chia vai trò giữa ngân hàng trung ương, ngân hàng thương mại và các nhà phát hành stablecoin như thế nào.

Câu hỏi thường gặp

Người dùng trong thử nghiệm có trực tiếp giữ CBDC không?

Không. Người dùng chủ yếu giữ deposit token do ngân hàng thương mại phát hành, còn CBDC của BOK được sử dụng ở lớp quyết toán giữa các tổ chức.

Deposit token có phải stablecoin không?

Hai sản phẩm đều cố gắng giữ giá trị ngang tiền won, nhưng deposit token là nghĩa vụ của ngân hàng thương mại, còn stablecoin là nghĩa vụ của tổ chức phát hành tư nhân.

CBDC có giống tiền trong tài khoản ngân hàng không?

Không hoàn toàn. CBDC là nghĩa vụ của ngân hàng trung ương, còn số dư tài khoản là nghĩa vụ của ngân hàng thương mại.

Hàn Quốc đã phát hành won kỹ thuật số chưa?

Chưa. BOK vẫn đang thử nghiệm và chưa quyết định triển khai CBDC trên toàn quốc.

Thử nghiệm tháng 9 có sử dụng tiền thật không?

Có giá trị giao dịch thật trong phạm vi chương trình được kiểm soát, nhưng không phải mọi người dân và cửa hàng đều được tham gia.

CBDC có làm mất quyền riêng tư không?

CBDC có thể tạo nhiều dữ liệu giao dịch hơn tiền mặt. Vì vậy, BOK vẫn nghiên cứu cơ chế bảo vệ thông tin cá nhân và chưa vội triển khai CBDC bán lẻ.

Lưu ý: Nội dung bài viết nhằm mục đích cung cấp thông tin và kiến thức tổng hợp từ các nguồn công khai về dự án. Đây không phải là khuyến nghị đầu tư. Blockintosh không chịu trách nhiệm đối với bất kỳ quyết định tài chính hay rủi ro nào phát sinh từ việc sử dụng thông tin trong bài viết.

Xem thêm: Wanchain Bridge bị hack, hơn 500 triệu NIGHT bị mint trái phép: Điều gì đã xảy ra?