Giá dầu lao dốc và 10 ngày biến động mạnh của thị trường kinh tế thế giới

Thoạt nhìn, biến động này giống như phản ứng tự nhiên của thị trường trước chiến tranh. Nhưng nếu nhìn sâu hơn, đằng sau nó là một chuỗi phản ứng dây chuyền giữa địa chính trị, tâm lý thị trường và cấu trúc thanh khoản của thị trường năng lượng toàn cầu.

1. Thị trường trước cơn bão

Trước khi xung đột bùng nổ, thị trường dầu thực ra đang ở trạng thái khá mong manh. Nguồn cung toàn cầu lúc đó được cân bằng bởi ba yếu tố:

> Sản lượng của OPEC+
> Sự phục hồi nhu cầu từ châu Á
> Sản lượng dầu đá phiến của Mỹ

Giá Brent duy trì quanh 70–72 USD, một mức mà nhiều tổ chức xem là “điểm cân bằng”.

Nhưng sự cân bằng này có một điểm yếu lớn khi Trung Đông vẫn là trung tâm của hệ thống năng lượng toàn cầu và chiếm khoảng 1/3 lượng dầu thế giới đến từ khu vực này và điều đó có nghĩa là chỉ cần một sự kiện địa chính trị lớn, toàn bộ cấu trúc cung cầu có thể bị đảo lộn.

2. Xung đột Trung Đông kích hoạt cú tăng mạnh của giá dầu

Ngày 28/2/2026, Israel tiến hành các cuộc không kích nhắm vào các mục tiêu tại Iran. Ban đầu, thị trường phản ứng khá thận trọng. Giá dầu chỉ tăng vài USD do nhà đầu tư chờ xem liệu xung đột có leo thang hay không.

Nhưng chỉ vài ngày sau, khi Iran bắt đầu đáp trả và căng thẳng quân sự gia tăng, thị trường nhanh chóng chuyển sang trạng thái lo ngại về rủi ro nguồn cung. Kết quả là giá dầu bắt đầu tăng nhanh từ 72 USD lên hơn 80 USD/thùng.

Xem thêm: Thị trường Crypto tăng mạnh trong khi căng thẳng Mỹ - Iran leo thang.

3. Eo biển Hormuz – yếu tố khiến giá dầu tăng vọt

Điểm ngoặt thực sự xảy ra khi Iran tuyên bố có thể kiểm soát eo biển Hormuz. Hormuz là tuyến vận chuyển năng lượng quan trọng nhất thế giới, nơi khoảng 20 triệu thùng dầu mỗi ngày đi qua, tương đương gần 20% nguồn cung toàn cầu.

Chỉ cần nguy cơ gián đoạn tại khu vực này, thị trường dầu lập tức phản ứng mạnh. Các quỹ đầu cơ năng lượng bắt đầu mở vị thế mua lớn và các công ty dầu khí mua hợp đồng tương lai để phòng ngừa rủi ro. Trong vòng vài ngày, giá dầu vượt 90 USD/thùng.

4. Khi thị trường bước vào trạng thái hoảng loạn

Đến ngày 8/3, tâm lý thị trường chuyển sang trạng thái gần như hoảng loạn. Một số quốc gia sản xuất lớn như Saudi Arabia và UAE được cho là giảm sản lượng tạm thời để bảo vệ cơ sở hạ tầng dầu khí.

Nguồn cung bị thắt chặt từ nhiều phía khiến thị trường bước vào giai đoạn panic buying hiện tượng mua ồ ạt vì lo ngại thiếu nguồn cung. Giá dầu nhanh chóng vượt mốc tâm lý 100 USD/thùng. Đây là một ngưỡng rất quan trọng trong thị trường năng lượng, vì khi bị phá vỡ, nó thường kích hoạt thêm dòng tiền đầu cơ.

5. Giá dầu đạt đỉnh gần 120 USD/thùng

Ngày 9/3/2026, giá dầu Brent đạt đỉnh 119,5 USD/thùng, trong khi dầu WTI cũng chạm 119,48 USD/thùng. Chỉ trong vòng 10 ngày, giá dầu đã tăng gần 50 USD, tương đương khoảng 65–70%.

Ở thời điểm đó, nhiều nhà phân tích cho rằng thị trường đang định giá một kịch bản cực đoan:

> Xung đột Trung Đông lan rộng
> Eo biển Hormuz tiếp tục bị gián đoạn
> Nguồn cung dầu toàn cầu bị thắt chặt nghiêm trọng

Xem thêm: Ngân hàng top 2 của UAE gọi Bitcoin là “vàng kỹ thuật số”, cân nhắc phân bổ danh mục đầu tư

6. Bước ngoặt phát biểu của Tổng thống Mỹ Donal Trump  khiến thị trường đảo chiều

Tuy nhiên, bước ngoặt xảy ra vào cuối ngày 9/3 khi Tổng thống Mỹ Donald Trump tuyên bố rằng cuộc chiến có thể kết thúc sớm hơn dự kiến. Thông tin này lập tức thay đổi kỳ vọng của thị trường. Các quỹ đầu cơ bắt đầu chốt lời, trong khi các trader nhanh chóng đóng vị thế mua. Giá dầu lao dốc mạnh chỉ trong 48 giờ

Sáng 10/3/2026, thị trường dầu chứng kiến một cú giảm mạnh hiếm thấy.

> Brent giảm về khoảng 92 – 94 USD/thùng
> WTI giảm về khoảng 88 – 90 USD/thùng
> Chỉ trong vòng 48 giờ, giá dầu đã mất hơn 25 USD.

Nguồn: The Kobeissi Letter

Hiện tượng này khá phổ biến trong thị trường hàng hóa: những đợt tăng mạnh thường kết thúc bằng các cú điều chỉnh rất nhanh khi dòng tiền đầu cơ rút khỏi thị trường.

7. Tác động của giá dầu đến kinh tế Việt Nam

Biến động giá dầu toàn cầu nhanh chóng ảnh hưởng đến thị trường xăng dầu trong nước. Hiện tại vào ngày 10 tháng 3 năm 2026:

> Xăng RON95-III: khoảng 27.047 đồng/lít
> Xăng E5RON92: khoảng 25.220 đồng/lít

So với đầu tháng 3, giá xăng đã tăng hơn 4.700 đồng/lít. Nếu giá dầu duy trì quanh 90 USD/thùng, nhiều chuyên gia dự báo lạm phát Việt Nam trong quý II/2026 có thể tăng thêm 0,5 – 1%.

8. Kết luận

Biến động mạnh của giá dầu không chỉ ảnh hưởng đến thị trường năng lượng, mà còn tạo ra những làn sóng lan rộng trên toàn bộ hệ thống tài chính toàn cầu.

Trong ngắn hạn, giá dầu tăng vọt thường khiến lạm phát toàn cầu chịu áp lực gia tăng, đặc biệt tại các quốc gia nhập khẩu năng lượng lớn như châu Âu, Nhật Bản hay nhiều nền kinh tế châu Á. Điều này có thể khiến các ngân hàng trung ương thận trọng hơn với kế hoạch cắt giảm lãi suất, qua đó tác động trực tiếp đến thị trường trái phiếu và tỷ giá.

Quan trọng hơn, sự kiện vừa qua cho thấy một thực tế quen thuộc của thị trường toàn cầu: địa chính trị vẫn là yếu tố có thể làm thay đổi cấu trúc thị trường chỉ trong vài ngày. Khi nguồn cung năng lượng bị đe dọa, phản ứng của thị trường tài chính thường diễn ra nhanh và mạnh hơn nhiều so với các yếu tố kinh tế thông thường.

Vì vậy, trong thời gian tới, diễn biến của giá dầu sẽ không chỉ là câu chuyện của ngành năng lượng, mà còn là một trong những biến số quan trọng định hình xu hướng của lạm phát, chính sách tiền tệ và dòng vốn trên thị trường tài chính toàn cầu.

Lưu ý: Bài viết mang tính chất thông tin và không phải lời khuyên đầu tư. Nhà đầu tư nên tự nghiên cứu trước khi đưa ra quyết định tài chính.

Xem thêm: Robinhood ra mắt public testnet cho Robinhood Chain trên Arbitrum: Tham vọng token hóa cổ phiếu và tài sản truyền thống