Đề xuất cho doanh nghiệp nhỏ và vừa vay vốn bằng tài sản số: Bước mở mới cho tín dụng tại Việt Nam

1. Doanh nghiệp nhỏ và vừa có thể được vay vốn bằng tài sản số

Bộ Tài chính đang lấy ý kiến đối với dự thảo Luật Hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa (sửa đổi), trong đó có một đề xuất rất đáng chú ý: cho phép doanh nghiệp nhỏ và vừa sử dụng tài sản số, tài sản ảo, quyền sở hữu trí tuệ, tài sản vô hình, quyền tài sản và tài sản hình thành trong tương lai làm tài sản bảo đảm khi vay vốn.

Nếu được thông qua, đây sẽ là thay đổi lớn so với thực tế hiện nay, khi bất động sản vẫn là loại tài sản thế chấp phổ biến nhất trong hệ thống ngân hàng. Chính sách mới hướng đến việc tháo gỡ điểm nghẽn vốn cho khu vực doanh nghiệp nhỏ và vừa, đặc biệt là startup công nghệ, doanh nghiệp đổi mới sáng tạo và các công ty có giá trị nằm nhiều ở dữ liệu, phần mềm, thương hiệu hoặc tài sản trí tuệ.

2. Vì sao cần mở rộng tài sản bảo đảm?

Theo Bộ Tài chính, doanh nghiệp nhỏ và vừa hiện chiếm hơn 98% tổng số doanh nghiệp trong nền kinh tế, nhưng chỉ tiếp cận khoảng 19–20% tổng dư nợ tín dụng. Nguyên nhân chính là nhiều doanh nghiệp thiếu tài sản bảo đảm hữu hình, quy mô vốn nhỏ, khả năng chống chịu yếu và phương án kinh doanh thường xuyên biến động.

Vấn đề này đặc biệt rõ với doanh nghiệp công nghệ. Một startup có thể sở hữu phần mềm, thuật toán, dữ liệu khách hàng, thương hiệu hoặc quyền sở hữu trí tuệ có giá trị lớn, nhưng lại không có nhà xưởng hay bất động sản để thế chấp. Vì vậy, việc mở rộng danh mục tài sản bảo đảm sang tài sản số và tài sản vô hình có thể giúp tín dụng phản ánh đúng hơn giá trị thực của doanh nghiệp hiện đại.

Xem thêm: Mỹ tái khởi động dự luật Quỹ Dự trữ Bitcoin: ARMA muốn gom 1 triệu BTC và khóa 20 năm

3. Tài sản số, tài sản ảo sẽ được sử dụng ra sao?

Dự thảo không chỉ nhắc đến tài sản số mà còn mở rộng sang nhiều loại tài sản hợp pháp khác như động sản, quyền tài sản, tài sản hình thành trong tương lai và quyền sở hữu trí tuệ. Đồng thời, các tổ chức tín dụng được khuyến khích cho vay dựa trên xếp hạng tín nhiệm, dòng tiền, phương án sản xuất kinh doanh và khả năng mở rộng thị trường, thay vì phụ thuộc quá lớn vào tài sản thế chấp truyền thống.

Điều này cho thấy chính sách đang chuyển từ tư duy “có tài sản mới được vay” sang mô hình đánh giá toàn diện hơn: doanh nghiệp có dòng tiền tốt, sản phẩm khả thi, tài sản trí tuệ rõ ràng và dữ liệu minh bạch cũng có thể được xem xét tiếp cận vốn.

4. Cơ hội lớn cho startup và doanh nghiệp công nghệ

Đề xuất này có thể tạo ra tác động tích cực với nhóm doanh nghiệp đổi mới sáng tạo. Thay vì bị “kẹt vốn” vì thiếu tài sản thế chấp, các startup có thể tận dụng những tài sản phù hợp với mô hình kinh doanh của mình để tiếp cận ngân hàng.

Đối với doanh nghiệp phần mềm, tài sản quan trọng có thể là mã nguồn, nền tảng công nghệ hoặc quyền sở hữu trí tuệ. Với doanh nghiệp nội dung số, giá trị có thể nằm ở thương hiệu, dữ liệu người dùng hoặc sản phẩm số. Với doanh nghiệp blockchain, tài sản số và tài sản ảo có thể trở thành một phần trong hồ sơ tài sản nếu được pháp luật công nhận và định giá phù hợp.

5. Kết luận

Dự thảo Luật Hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa (sửa đổi) dự kiến được trình Quốc hội xem xét tại kỳ họp tháng 10/2026. Nếu được thông qua, luật dự kiến có hiệu lực từ ngày 1/7/2027.

Đề xuất cho doanh nghiệp nhỏ và vừa vay vốn bằng tài sản số, tài sản ảo và tài sản vô hình là một bước đi quan trọng trong quá trình hiện đại hóa thị trường tín dụng Việt Nam. Chính sách này có thể giúp startup, doanh nghiệp công nghệ và doanh nghiệp đổi mới sáng tạo tiếp cận vốn công bằng hơn, thay vì bị giới hạn bởi tài sản thế chấp truyền thống như bất động sản.

Nếu được thiết kế chặt chẽ, đây có thể là nền tảng để Việt Nam xây dựng một hệ thống tài chính phù hợp hơn với nền kinh tế số, nơi giá trị doanh nghiệp không chỉ nằm ở đất đai hay nhà xưởng, mà còn nằm ở dữ liệu, công nghệ, thương hiệu và tài sản số.

Lưu ý: Nội dung bài viết nhằm mục đích cung cấp thông tin và kiến thức tổng hợp từ các nguồn công khai về dự án. Đây không phải là khuyến nghị đầu tư. Blockintosh không chịu trách nhiệm đối với bất kỳ quyết định tài chính hay rủi ro nào phát sinh từ việc sử dụng thông tin trong bài viết.

Xem thêm: Kevin Warsh là ai? Tân Chủ tịch Fed có thể tác động thế nào đến lãi suất, Bitcoin và thị trường toàn cầu